เมื่อไรต้องจัดทำWhen it is required
กฎกระทรวง พ.ศ. 2559 กำหนดให้นายจ้างจัดทำมาตรการอนุรักษ์การได้ยินเมื่อสภาวะการทำงานมีระดับเสียงที่ลูกจ้างได้รับเฉลี่ยตลอดเวลาทำงาน 8 ชั่วโมงตั้งแต่ 85 dBA ขึ้นไป รายละเอียดอยู่ในประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการจัดทำมาตรการอนุรักษ์การได้ยินในสถานประกอบกิจการ ซึ่งมีผลตั้งแต่วันที่ 13 มิถุนายน 2561The B.E. 2559 ministerial regulation requires a hearing conservation programme when the noise employees receive, averaged over an 8-hour working day, is 85 dBA or more. The details are in the Department of Labour Protection and Welfare's notification on hearing conservation measures, in force since 13 June 2018.
วิธีหาค่า TWA อยู่ในบทความเสียงในที่ทำงานตามกฎหมายไทย: TWA 85 dBAHow the TWA is found is covered in Workplace noise under Thai law: TWA 85 dBA.
มาตรการอนุรักษ์การได้ยินต้องมีอะไรบ้างWhat the programme must contain
| องค์ประกอบElement | สิ่งที่ต้องทำWhat to do |
|---|---|
| นโยบายPolicy | สิ่งที่ต้องทำWhat to doจัดทำมาตรการและนโยบายการอนุรักษ์การได้ยินเป็นลายลักษณ์อักษรA written programme and hearing conservation policy |
| การเฝ้าระวังเสียงดังNoise monitoring | สิ่งที่ต้องทำWhat to doตรวจวัดระดับเสียงและประเมินการสัมผัสเสียงของลูกจ้างMeasure the noise and assess employees' exposure |
| การเฝ้าระวังการได้ยินHearing monitoring | สิ่งที่ต้องทำWhat to doทดสอบสมรรถภาพการได้ยินครั้งแรกเป็นข้อมูลพื้นฐาน แล้วทดสอบอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง แจ้งผลให้ลูกจ้างภายใน 7 วัน และทดสอบซ้ำภายใน 30 วันเมื่อพบการสูญเสียการได้ยินตั้งแต่ 15 เดซิเบลขึ้นไปที่ความถี่ใดความถี่หนึ่งของหูข้างใดข้างหนึ่งA first audiometric test as the baseline, then at least one test a year; results to the employee within 7 days; a retest within 30 days when a loss of 15 decibels or more is found at any frequency in either ear |
| ผู้รับผิดชอบResponsibilities | สิ่งที่ต้องทำWhat to doกำหนดหน้าที่ของผู้ที่เกี่ยวข้องDefine the duties of the people involved |
| แผนผังและป้ายMap and signs | สิ่งที่ต้องทำWhat to doจัดทำและติดแผนผังแสดงระดับเสียง (Noise Contour Map) ป้ายบอกระดับเสียงและเตือนอันตราย และเครื่องหมายให้ใช้อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล ตามรูปแบบและขนาดท้ายประกาศMake and display the noise contour map, signs stating the noise level and warning of the hazard, and signs requiring personal protective equipment, in the format and size annexed to the notification |
| การอบรมTraining | สิ่งที่ต้องทำWhat to doอบรมลูกจ้างที่ได้รับเสียงตั้งแต่ 85 dBA ขึ้นไปและผู้เกี่ยวข้อง เรื่องมาตรการ ความสำคัญของการทดสอบการได้ยิน อันตรายของเสียง การควบคุม และการใช้อุปกรณ์Train employees exposed at 85 dBA or more, and related staff, on the programme, why hearing tests matter, the hazard, its control and the use of protective equipment |
| การทบทวนReview | สิ่งที่ต้องทำWhat to doประเมินและทบทวนมาตรการอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้งEvaluate and review the programme at least once a year |
| การเก็บบันทึกRecords | สิ่งที่ต้องทำWhat to doเก็บบันทึกการดำเนินการไว้อย่างน้อย 5 ปีKeep the records for at least 5 years |
Noise Contour Map ตามประกาศคืออะไรWhat the notification means by a noise contour map
แผนผังแสดงระดับเสียงคือแผนผังของพื้นที่ทำงานที่แสดงว่าบริเวณใดมีระดับเสียงเท่าไร โดยอ้างอิงจากผลการตรวจวัด ประกาศกำหนดให้ติดไว้ในแต่ละพื้นที่ และต้องแสดงพื้นที่ที่มีความเสี่ยงจากเสียงดังและทุกพื้นที่ที่มีระดับเสียงตั้งแต่ 85 dBA ขึ้นไปให้ชัดเจนA noise contour map is a plan of the work area showing how loud each part is, based on the measurement results. The notification requires it to be displayed in each area, and it must clearly show the areas at risk from noise and every area at 85 dBA or more.
- ขนาด: ป้ายและแผนผังมีขนาดขั้นต่ำตามท้ายประกาศ คือไม่น้อยกว่า 254 × 355 มิลลิเมตรSize: the signs and the map have a minimum size in the annex, no less than 254 × 355 millimetres.
- รูปแบบ: ตัวอย่างท้ายประกาศมีหัวเรื่อง ชื่อพื้นที่ และวันที่ของข้อมูล พร้อมแถบสีและค่าตามจุด ประกาศไม่ได้กำหนดสเกลสี ระยะกริด หรือวิธีประมาณค่าระหว่างจุดFormat: the annexed sample has a heading, the area name and the date of the data, with colour bands and point values. The notification does not prescribe a colour scale, a grid spacing or a way to interpolate between points.
- วิธีทำ: กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานตอบข้อหารือเมื่อเดือนมีนาคม 2567 ว่าประกาศไม่ได้กำหนดให้ใช้โปรแกรมใดเป็นการเฉพาะ สถานประกอบกิจการจัดทำเองหรือใช้โปรแกรมใดก็ได้Method: in March 2024 the department answered a legal query that the notification does not require any particular program; the establishment may make the map itself or use any program.
- จุดประสงค์: เพื่อให้นายจ้างเข้าใจสภาพปัญหา นำไปวางแผนจัดการเสียงดัง และป้องกันการสูญเสียสมรรถภาพการได้ยินของลูกจ้างPurpose: to help the employer understand the problem, plan how to manage the noise, and prevent employees' hearing loss.
Noise Contour Map ตามประกาศนี้เป็นแผนผังภายในสถานประกอบกิจการที่ทำจากผลการวัด ไม่ใช่แผนที่เสียงสิ่งแวดล้อมรอบโรงงาน และไม่จำเป็นต้องใช้แบบจำลองทำนายเสียงThe noise contour map in this notification is an in-plant plan made from measurements. It is not an environmental noise map of the surroundings, and it needs no noise prediction model.
วิธีทำ Noise Contour Map จากผลการวัด: แนวปฏิบัติของ GET BEST SOUNDMaking the map from measurements: GET BEST SOUND's practice
ขั้นตอนต่อไปนี้เป็นแนวปฏิบัติทางวิศวกรรมของ GET BEST SOUND ไม่ใช่ข้อกำหนดของกฎหมาย ประกาศกำหนดเพียงว่าแผนผังต้องมาจากผลการตรวจวัดและแสดงพื้นที่ตั้งแต่ 85 dBA ขึ้นไปให้ชัดเจนThe following steps are GET BEST SOUND's engineering practice, not legal requirements. The notification only requires the map to come from measurement results and to show the areas at 85 dBA or more clearly.
- เตรียมแบบแปลนพื้นที่ ที่แสดงตำแหน่งเครื่องจักร ทางเดิน และจุดทำงาน ให้ตรงกับสภาพปัจจุบันPrepare a floor plan showing machines, walkways and work positions as they are today.
- กำหนดจุดวัด เป็นตารางครอบคลุมทั้งพื้นที่ และเพิ่มจุดให้ถี่ขึ้นใกล้เครื่องจักรที่ดังและตรงตำแหน่งที่ลูกจ้างทำงานSet the measurement points on a grid over the whole area, with more points near loud machines and at the positions where employees work.
- วัดในสภาพการทำงานปกติ ด้วยเครื่องวัดระดับเสียงที่ตรวจสอบด้วยเครื่องสอบเทียบแล้ว ถ่วงน้ำหนักความถี่ A วัดแต่ละจุดนานพอให้ค่าเฉลี่ยนิ่ง และจดว่าเครื่องจักรใดกำลังทำงานMeasure under normal working conditions with a sound level meter checked with a calibrator, A-weighted, at each point long enough for the average to settle, noting which machines are running.
- ลงค่าบนแบบแปลน แล้วลากเส้นหรือระบายสีแบ่งช่วงระดับเสียง โดยให้เส้น 85 dBA เห็นชัดที่สุดPut the values on the plan, then draw contours or colour bands by level, with the 85 dBA line the most prominent.
- ตรวจทานกับสภาพจริง จุดที่เส้นแบ่งพาดผ่านตำแหน่งทำงาน ควรวัดซ้ำให้ละเอียดขึ้นCheck it against reality: where a contour crosses a work position, measure again in more detail.
- ใส่หัวเรื่อง ชื่อพื้นที่ และวันที่ของข้อมูล พิมพ์ในขนาดไม่น้อยกว่าที่ประกาศกำหนด แล้วติดในพื้นที่นั้นAdd the heading, the area name and the date of the data, print it no smaller than the notification requires, and display it in that area.
- ทำใหม่เมื่อมีการเปลี่ยนแปลง เช่น ย้ายหรือเพิ่มเครื่องจักร เปลี่ยนกระบวนการ หรือหลังการแก้ไขเพื่อลดเสียงRedo it after a change, such as moving or adding machines, changing the process, or after noise control work.
แผนผังที่ดีใช้ได้มากกว่าการติดป้าย เพราะบอกว่าเครื่องจักรใดเป็นต้นเหตุของพื้นที่เกิน 85 dBA และควรลดเสียงที่จุดใดก่อน การบันทึกสเปกตรัม 1/3 ออกเตฟที่จุดวัดไปด้วยช่วยในการเลือกวิธีลดเสียงและอุปกรณ์คุ้มครองการได้ยินA good map does more than satisfy the sign requirement: it shows which machines cause the areas above 85 dBA and where to reduce noise first. Recording the 1/3-octave spectrum at the points as well helps in choosing noise control measures and hearing protection.
เครื่องมือที่ใช้The instruments
- เครื่องวัดระดับเสียง ตามมาตรฐาน IEC 61672 หรือ IEC 651 Type 2 ตามที่ประกาศวิธีตรวจวัดกำหนดA sound level meter to IEC 61672 or IEC 651 Type 2, as the measurement notification requires.
- เครื่องสอบเทียบเสียง ตามมาตรฐาน IEC 60942 ใช้ตรวจสอบก่อนวัดทุกครั้งA sound calibrator to IEC 60942, used before every measurement.
- การบันทึกข้อมูลในเครื่อง ช่วยให้ลงค่าจำนวนมากบนแบบแปลนได้โดยไม่จดผิดData logging in the meter makes it possible to transfer many values to the plan without copying errors.
เครื่องวัด NTi Audio XL2 และ XL3 วัดระดับเสียงถ่วงน้ำหนัก A และสเปกตรัม 1/1 และ 1/3 ออกเตฟ และบันทึกผลแต่ละจุดลงในเครื่อง ดูรายละเอียดที่หน้า XL2 และ XL3The NTi Audio XL2 and XL3 measure the A-weighted level and the 1/1 and 1/3-octave spectrum, and store each point's result in the instrument. See the XL2 and XL3 pages.
บทความนี้สรุปเพื่อความเข้าใจ จากประกาศทางการที่ GET BEST SOUND ตรวจสอบไว้ ณ วันที่ 28 กันยายน 2569 ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย ก่อนใช้งานจริงให้ตรวจประกาศฉบับปัจจุบันจากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานThis article is a summary for understanding, from official notifications GET BEST SOUND checked as of 28 September 2026. It is not legal advice; check the current notifications from the Department of Labour Protection and Welfare before relying on it.
คำถามที่พบบ่อยFrequently asked questions
Noise Contour Map ต้องใช้โปรแกรมเฉพาะไหม?Does the noise contour map need a special program?
ไม่ต้อง กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานตอบข้อหารือเมื่อเดือนมีนาคม 2567 ว่าสถานประกอบกิจการจัดทำเองหรือใช้โปรแกรมใดก็ได้ โดยต้องแสดงพื้นที่เสี่ยงและทุกพื้นที่ที่มีระดับเสียงตั้งแต่ 85 dBA ขึ้นไปให้ชัดเจนNo. In March 2024 the Department of Labour Protection and Welfare answered a query that the establishment may make it itself or use any program, provided the risk areas and every area at 85 dBA or more are shown clearly.
เมื่อไรต้องทำมาตรการอนุรักษ์การได้ยิน?When is a hearing conservation programme required?
เมื่อลูกจ้างได้รับเสียงเฉลี่ยตลอดเวลาทำงาน 8 ชั่วโมงตั้งแต่ 85 dBA ขึ้นไปWhen employees receive an 8-hour time-weighted average of 85 dBA or more.
ต้องทดสอบสมรรถภาพการได้ยินบ่อยแค่ไหน?How often is audiometry required?
ทดสอบครั้งแรกเป็นข้อมูลพื้นฐาน แล้วทดสอบอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง ถ้าพบการสูญเสียการได้ยินตั้งแต่ 15 เดซิเบลขึ้นไปที่ความถี่ใดความถี่หนึ่ง ต้องทดสอบซ้ำภายใน 30 วันA first test as the baseline, then at least one test a year. If a loss of 15 decibels or more is found at any frequency, a retest is required within 30 days.
Noise Contour Map ต้องทำใหม่บ่อยแค่ไหน?How often should the map be redone?
ประกาศไม่ได้ระบุความถี่ไว้โดยตรง แต่แผนผังต้องตรงกับผลการตรวจวัด ซึ่งต้องวัดอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้งและเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง จึงควรปรับแผนผังทุกครั้งที่ผลการวัดเปลี่ยนThe notification states no frequency directly, but the map must match the measurement results, which are required at least once a year and after changes, so the map should be updated whenever the results change.